در جنوب جادهء اصلى بخشهاى كوهستانى اسپره ( اسفره ) [ « اسبره » در استخرى ] ، اوال و نقاد قرار داشته « 1 » . اسم اسفره به صورت نام شهر ( قريه‌اى به نام اسفره در تأليف بابر نيز آمده ) در آن زمان وجود نداشته . شهرهاى ناحيهء اسفره به اسامى طماخش و با مكاخش [ در حدود العالم طماخس و با مكاخس آمده ] موسوم بوده‌اند . با مكاخس در مسافت پنج فرسخى سوخ قرار داشته و طماخش در يك ميلى ( 3 - 2 ورستى ) « 2 » . محتملا هر دو شهر اندكى شمالىتر از قريهء كنونى اسفره واقع بوده‌اند . بخشى از ناحيهء اسفره هنوز در آن ايام در جلگه قرار داشته و بخشى ديگر در كوهستان . ابن حوقل توجه خاصى به « كوههاى رنگارنگ » - ى كه در آن‌جا بوده معطوف داشته است « 3 » . بنا به گفتهء استخرى « 4 » و ابن حوقل در آن ناحيه معادن ذغال‌سنگ يا به سخن ايشان « سنگى كى چون فحم در گيرد و خاكستر آن را در جامه شستن به جاى صابون به كار مىبرند » ، وجود داشته است . سه بار خر ( وقر ) ذغال يك درهم قيمت داشته ( فرانك ) « 5 » . وزن يك بار خر على الرسم به 6 - 5 پود [ پود - 38 / 16 كيلوگرم ] بالغ مىگرديده و حتى اگر حداقل وزن ( 2 / 1 3 پود ) را در نظر گيريم ، مع هذا مىبايد اعتراف كنيم كه بهاى ذغال بسيار ارزان بوده است ، به‌ويژه اگر قيمت‌هائى را كه در نخستين ايام

--> ( 1 ) - در تأليف مقدسى ( 262 ) « نوقاد » آمده . ( 2 ) - استخرى ، 347 : همانجا از مسافات بين ديگر شهرهاى فرغانه نيز سخن رفته . ( 3 ) - ابن حوقل ، 397 ؛ رجوع شود به : موشكتوف ، « تركستان » ، مجلد I ، ص 509 ( 4 ) - استخرى ، 334 . ( 5 ) - ( در چاپ روسى سال 1900 ص 161 و چاپ انگليسى سال 1928 ص 161 چنين است . هيئت تحريريه ) .